Ελλάδα, νυν και αεί…
Μιστί Καππαδοκίας…Γλωσσικό ιδίωμα
Τόπος Ελλήνων, τόπος μνήμης…
Ξηροχώρι Θεσσαλονίκης …
Και ο Μαρκ Γιάνσε από την Ολλανδία…
Όλα ενώθηκαν μέσα από τις μνήμες, τα έθιμα και κυρίως τη γλώσσα που μιλούσαν οι Έλληνες της Καππαδοκίας.
Ένα βιβλίο γραμμένο στην Καππαδοκική, που μιλούσε για έναν ετοιμοθάνατο άνδρα και την όμορφη γυναίκα του ήταν η αφορμή για την…περιπλάνηση του Μαρκ Γιάνσε μέσα από ιστορικές διαδρομές να αναζητήσει και να βρει το Ξηροχώρι και τους κατοίκους του.
Από την Ολλανδία στην Καππαδοκία και από την Καππαδοκία στο Ξηροχώρι του Δήμου Χαλκηδόνος.
Είπαμε, Ελλάδα νυν και αεί…
Ο Λάζαρος Κοτσανίδης (συγγραφέας του βιβλίου ΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ ΤΟΥ ΜΙΣΤΙ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ) ήταν αυτός που είχε κομβικό ρόλο προκειμένου ο Μαρκ Γιάνσε να μυηθεί στη γλώσσα της Καππαδοκίας και να μπορέσει τη μιλήσει με τους κατοίκους του Ξηροχωρίου.
Από το 2006 και μετά ο Μαρκ Γιάνσε έγινε τακτικός επισκέπτης εκτός των πανεπιστημίων ανά τον κόσμο όπου έδινε διαλέξεις και του Ξηροχωρίου.
Ποιος είναι ο Μαρκ Γιάνσε; Ομότιμος Ερευνητής – Καθηγητής Αρχαίας και Μικρασιατικής Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης και Συνεργαζόμενος Ερευνητής στη Σχολή Σύγχρονων και Μεσαιωνικών Γλωσσών και Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
Γνωρίστηκε με τους κατοίκους, έκανε φίλους, ενθουσιάστηκε και ενθουσίασε με τη συμπεριφορά του για να φτάσουμε στην εκδήλωση της ανακήρυξης του ως επίτιμου Δημότη Χαλκηδόνος (25/2/2026) από τον Δήμο Χαλκηδόνος.
Το axioslife.gr βρέθηκε στο Ξηροχώρι και συνομίλησε με τον Ιάκωβο Τσινασλανίδη (πρόεδρο της κοινότητας Ξηροχωρίου του Δήμου Χαλκηδόνος) και τον Λάζαρο Κοτσανίδη. Για τη σχέση που έχουν αναπτύξει πλέον με τον διακεκριμένο Ολλανδό καθηγητή, για την Καππαδοκία, αλλά και τα συναισθήματα που υπάρχουν μεταξύ του Μαρκ Γιάνσε και των κατοίκων του Ξηροχωρίου.
«Στην Καβάλα έγινε ο χαμός. Μίλησε καθαρά Καππαδοκικά» μας είπε στο axioslife.gr ο Λάζαρος Κοτσανίδης ενθυμούμενος την αφετηρία της γνωριμίας του με τον Μαρκ Γιάνσε.
Ο χαμός με την ομιλία στα Καππαδοκικά στην Καβάλα και η ιστορία της όμορφης γυναίκας
– Τι οδήγησε τον Μαρκ Γιάνσε στο Ξηροχώρι;
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Στο Ξηροχώρι τον οδήγησε η γνωριμία που είχε μαζί μου. Έγινε μέσω του καθηγητή γλωσσολογίας Πατρών Δημήτρη Παπαζαχαρίου το 2006.
Με πήρε κάποια στιγμή τηλέφωνο και μου λέει: Θέλει να έρθει στο Γαβούστημα στην Καβάλα η κορυφή της γλωσσολογίας στον κόσμο.
Και θέλει να μιλήσει.
Μπορείς να το κανονίσεις αυτό;
Και βέβαια μπορώ, του είπα, ένα τηλέφωνο να πάρω για να πάει στην ομιλία.
Μου λέει ο καθηγητής, θέλει το κείμενο της ομιλίας του να το πει στο ιδίωμα το Μιστιώτικο.
Του λέω, πολύ ευχαρίστως. Αλλά δεν ξέρω να μιλάω Ολλανδικά ή Γερμανικά ή Γαλλικά.
Όχι, μου απαντάει ο Δημήτρης Παπαζαχαρίου, δεν χρειάζεται, μιλάει άπταιστα Ελληνικά.
Μίλησα λοιπόν με τον Μαρκ Γιάνσε, μου έστειλε το κείμενο της ομιλίας του και εγώ το μεταγλώττισα. Βρεθήκαμε στην Καβάλα και εκεί έγινε ο χαμός.
Μίλησε καθαρά Καππαδοκικά.
Τον ρώτησα: Πώς μπορείς εσύ να μιλάς Καππαδοκικά;
Μου εξήγησε ότι αυτό διδάσκει στο πανεπιστήμιο, την εκφώνηση των φθόγγων».
– Τι ήταν αυτό που του τράβηξε το ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη γλώσσα;
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Είχε πέσει στα χέρια του ένα βιβλίο της Καππαδοκίας το οποίο ανέφερε για ένα ανδρόγυνο.
Ο άνδρας βαριά άρρωστος και η γυναίκα τρομερά όμορφη. Καταλαβαίνει ο άνδρας ότι πλησιάζει η ώρα του θανάτου, την καλεί στο κρεβάτι και της λέει: Όπου να΄ναι εγώ θα φύγω. Αυτό που θα σε παρακαλέσω είναι, ξέρω ότι είσαι πολύ όμορφη και θα ξαναπαντρευτείς, αλλά μην πάρεις τον γείτονά μου. Με αυτόν είμαστε μαλωμένοι.
Και του λέει η γυναίκα: Μπορείς να πεθαίνεις ήσυχος, εδώ και τρεις μήνες έδωσα τον λόγο μου για να πάρω κάποιον άλλον.
Αυτό οδήγησε τον Μαρκ Γιάνσε να πει: Αυτή τη γλώσσα εγώ πρέπει να τη μάθω.
Και την έμαθε άπταιστα, με τη δική μου βοήθεια βέβαια γιατί το 2006 δεν ήξερε.
Ήξερε τους φθόγγους, αλλά δεν ήξερε λέξεις πολλές. Τώρα έχει γίνει εξπέρ».
«Είμαστε χουσούμια λέει ο Μαρκ Γιάνσε όταν έρχεται στο Ξηροχώρι»
– Τι σημαίνει για εσάς ένας τόσο διακεκριμένος καθηγητής να αναδεικνύει και το Ξηροχώρι μέσα από όλο αυτό; Να γίνεται σημείο αναφοράς το όνομα Ξηροχώρι
ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΣΙΝΑΣΛΑΝΙΔΗΣ
«Λίγα άτομα ασχολούνται με την Καππαδοκική παράδοση. Είναι σημαντικό ένας άνθρωπος από την Ολλανδία με τόσα πτυχία και τόσες διακρίσεις να ασχολείται με τη διάλεκτο μας.
Τη διάλεκτο των Καππαδοκών. Έρχεται στο Ξηροχώρι και μιλάει με όλον τον κόσμο.
Μπορεί να μπει σε μια αυλή και να μιλήσει με μια θεία στη διάλεκτο της, με τη γλώσσα που μιλούσαν οι παππούδες της. Αυτό είναι βασικό για εμάς».
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Είναι πολύ βασικό. Το να έχεις έναν άνθρωπο ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην αρχαία Ελληνικά, να τη δίδασκε και ταυτόχρονα να μιλάει 13 γλώσσες άπταιστα, μεταξύ αυτών και η Αραμαϊκή, η γλώσσα του Χριστού,για εμάς είναι τιμή.
Έχει δώσει παντού διαλέξεις, σε όλη την υφήλιο και όλα τα μεγάλα πανεπιστήμια τον καλούν.
Δεν υπάρχει κάτι το καλύτερο για εμάς.
Εγώ θα ήθελα πάρα πολύ να κάνουμε μια διάλεξη κάποια στιγμή, το έχω πει στον Μαρκ Γιάνσε, μπροστά στην αίθουσα του πανεπιστημίου με τους φοιτητές και να μιλάμε Καππαδόκικα.
Αυτό για εμένα θα ήταν πολύ ωραίο».
ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΣΙΝΑΣΛΑΝΙΔΗΣ
«Είναι μια βάση της έρευνας του το Ξηροχώρι και ο Λάζαρος του δίνει ότι χρειάζεται».
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Έχει πάντα το λεξικό το δικό μου, το γλωσσικό ιδίωμα του Μιστί Καππαδοκίας. Στο προσκέφαλο του το έχει, μου το έχει πει ο ίδιος. Ότι δεν μπορώ να καταλάβω θα σε παίρνω τηλέφωνο, μου έχει πει επίσης».
– Πώς προέκυψε η πρόταση να γίνει επίτιμος δημότης του Δήμου Χαλκηδόνος;
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Ήταν μια ιδέα δική μου. Ήθελα πραγματικά να τον τιμήσω, μετά την τιμή που του έκανε το Υπουργείο Εξωτερικών. Τον έκαναν επίτιμο πρόξενο στη Γάνδη.
Σκέφτηκα το εξής: Γιατί να μην τον κάνουμε επίτιμο δημότη; Έκανα ένα αίτημα και το έφερα στην κοινότητα.
Εκείνη την ώρα ήταν και Ιάκωβος, ο Θεόδωρος Χατζηαποστόλου και ο Βασίλης Μπίκος. Υπέγραψαν, το φέραμε στο τοπικό συμβούλιο και από εκεί στον Δήμο και μετά πάρθηκε ομόφωνη απόφαση. Τον ειδοποίησα για αυτή την εκδήλωση και μου είπε ότι θα έρθει».
«Ο Μαρκ Γιάνσε είναι πλέον δικός μας άνθρωπος»
– Οι κάτοικοι του Ξηροχωρίου πώς το βιώνουν αυτό;
ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΣΙΝΑΣΛΑΝΙΔΗΣ
«Οι κάτοικοι τον γνωρίζουν όλοι. Έρχεται και λέει, είμαστε συγγενείς. Έτσι προσφωνεί τον εαυτό του όταν έρχεται στο Ξηροχώρι».
ΛΑΖΑΡΟΣ ΚΟΤΣΑΝΙΔΗΣ
«Όταν έρθει εδώ στο Ξηροχώρι όλοι θέλουν να σηκωθούν, να τον αγκαλιάσουν και να τον φιλήσουν. Τον θεωρούμε πλέον δικό μας άνθρωπο. Είναι ο δικός μας άνθρωπος
Είμαστε χουσούμια, μας λέει».
* Οι φωτογραφίες είναι από βιβλίο του Συμεών Κ. Κοιμίσογλου ΜΙΣΤΙ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ, Η ΜΑΝΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ.
