«Σεβντίκιοϊ έμορφο χωριό, τση Σμύρνης το καμάρι,
άλλο χωριό δεν έχω ιδεί, με τη δικιά σου χάρη»
Με αυτές τις λέξεις ο Ευάγγελος Παπάζογλου θέλησε να κλείσει τη συνέντευξη με το axioslife.gr.
Πρόεδρος του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Σμυρναίων Μικρασιατών Βαθυλάκκου ο Ευάγγελος Παπάζογλου μας μίλησε για την έκδοση της κασετίνας με δυο Cds και τίτλο «Τα σεβντικιαλίδικα», μια έκδοση που αφήνει μια πολύτιμη παρακαταθήκη σε όλους.
Ήχοι των αλησμόνητων πατρίδων, ήχοι γιαγιάδων και παππούδων, ήχοι από διάφορες συζητήσεις για να φτάσει ο Ευάγγελος Παπάζογλου να…χωρέσει σε μια κασετίνα μνήμες, παράδοση, μουσικές.
Δεν μπορείς να βάλεις όλη την πατρίδα στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, αλλά μπορείς να φυλάξεις ένα κομμάτι από αυτό που ήταν. Τις μουσικές της…
Μίλησε στο axioslife.gr για το πως έφτασε στη συγκέντρωση 30 παραδοσιακών σκοπών και τραγουδιών και ενός αφηγηματικού.
Για τις πολλές επισκέψεις σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, για το υλικό που έχει στα χέρια του και τα μελλοντικά του σχέδια ενώ δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει και όλους αυτούς που με τη συνδρομή τους δημιουργήθηκε αυτή η κιβωτός ήχων και παράδοσης, που ήδη την έχει αγκαλιάσει ο κόσμος με το ενδιαφέρον του.
«Στα αυτιά μου ηχούσαν διαρκώς οι λέξεις Σμύρνη, Σεβδίκιοϊ, Πατρίδα», μας είπε ο πρόεδρος του Μ.Π.Σ. Σμυρναίων Μικρασιατών Βαθυλάκκου Ευάγγελος Παπάζογλου κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.
Είπαμε, είναι οι ήχοι που γίνονται μνήμες και κάποιοι άνθρωποι φροντίζουν να τις διατηρούν στο πέρασμα των χρόνων.
Να τις αφήνουν σε αυτούς που έρχονται για να μην ξεχνάει κανείς…
Οι επισκέψεις σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, οι ήχοι και τα «ευχαριστώ»
– Πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη συγκέντρωση των τραγουδιών με τίτλο «Τα σεβντικιαλίδικα» σε μία κασετίνα με δύο CDs;
«Έχοντας μεγαλώσει στον Βαθύλακκο, σε μία κοινωνία Σμυρνιών προσφύγων, γαλουχήθηκα από μικρός με το μικρασιατικό ιδεώδες, τα ήθη, τα έθιμα και γενικότερα τη λαογραφία του τόπου μου.
Από νεαρή ηλικία, όντας μαθητής του Δημοτικού Σχολείου, ξεκίνησα να καταγράφω Μικρασιάτες πρώτης και δεύτερης, κυρίως, γενεάς του χωριού μου.
Παράλληλα, επισκέφθηκα και άλλα μέρη της Ελλάδος όπου ήταν εγκατεστημένοι πρόσφυγες καταγόμενοι από το Σεβντίκιοϊ.
Στα αυτιά μου ηχούσαν διαρκώς οι λέξεις «Σμύρνη», «Σεβδίκιοϊ», «Πατρίδα».
Άκουσα και διέσωσα τραγούδια, ιστορίες, γενεαλογικά δέντρα και το γλωσσικό ιδίωμα των Σεβδικιαλήδων.
Τεράστια είναι και η συλλογή φωτογραφικού υλικού.
Καθοδηγητής και εμψυχωτής μου σε αυτή την έρευνα ήταν η αείμνηστη γιαγιά μου Παπάζογλου Αλεξάνδρα (1933-2016) και φυσικά οι μεγαλύτερες αδελφές της Πανανάκη Πολυξένη (1924-2015) και Γούναρη Ελπινίκη-Μαρία (1931-2019), θυγατέρες του Σεβντικιαλή Νικολάου Αργυράκη.
Έζησαν τη μουσικοχορευτική παράδοση του Σεβντίκιοϊ, όσο ήταν ακόμη ζωντανή στον Βαθύλακκο (έως τη δεκαετία του 1980).
Επίσης, ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλω στον μέντορά μου, θεολόγο, χοροδιδάσκαλο, ερευνητή και γνώστη της μικρασιατικής και όχι μόνο παράδοσης και λαογραφίας, κύριο Παναγιώτη Ελευθερίου.
Οπότε, ως Δ.Σ. του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Σμυρναίων-Μικρασιατών Βαθυλάκκου αποφασίσαμε ότι ήρθε η στιγμή να γίνει η δημοσίευση ενός μέρους της έρευνας αυτής».
«Οι σκοποί και τα τραγούδια της κασετίνας αντιπροσωπεύουν επάξια τη μουσικοχορευτική παράδοση της Σμύρνης και των περιχώρων»
– Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε για την επιλογή των συγκεκριμένων τραγουδιών; Επίσης, είναι μόνο από μια περιοχή τα τραγούδια;
«Από το υλικό που έχω συγκεντρώσει έγινε μία επιλογή 30 παραδοσιακών σκοπών και τραγουδιών και ενός αφηγηματικού.
Σκοπός ήταν να αναδειχθούν όλοι οι χορευτικοί ρυθμοί της Ιωνίας, δηλαδή ο συρτός, ο μπάλλος, ο καλαματιανός, ο καρσιλαμάς, ο αργιλαμάς, το τσιφτετέλι, τα πολλά ζεϊμπέκικα, τα καθιστικά.
Οι σκοποί και τα τραγούδια της κασετίνας αντιπροσωπεύουν επάξια τη μουσικοχορευτική παράδοση της Σμύρνης και των περιχώρων αυτής (Κορδελιό, Μπουρνόβας, Μπουτζάς, Κουκλουτζάς, Σεβντίκιοϊ, Μενεμένη), μερικά είναι πανιώνια, ενώ κάποια πανελλήνια.
Φυσικά, με τον τρόπο, το ηχόχρωμα και τους στίχους που τα απέδιδαν οι παλαιοί Σεβντικιαλήδες».
Οι συμμετέχοντες στην προσπάθεια και το παλαιό σμυρνιό χρώμα στις μελωδίες
– Ποιοι συμμετείχαν σε αυτή την προσπάθεια;
«Όσον αφορά το τραγουδιστικό μέρος, σε αυτή την παραγωγή βασικό ρόλο διαδραμάτισε η χορωδία του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Σμυρναίων-Μικρασιατών Βαθυλάκκου, υπό την καθοδήγηση του σπουδαίου χοράρχη μας κυρίου Χρήστου Χαλκιά.
Επίσης, ο κύριος Βασίλειος Κασούρας και ο ηχολήπτης μας κύριος Γεώργιος Φανάρας απέδωσαν εξαίρετα ορισμένα τραγούδια, ενώ μερικά τα τραγούδησα προσωπικά.
Ένα τεράστιο ευχαριστώ οφείλουμε στη μεγάλη ερμηνεύτρια του ελληνικού πενταγράμμου κυρία Μαρία Σουλτάτου, η οποία μας χάρισε τη φωνή της σε πέντε τραγούδια και αποτελεί άξια συνεχίστρια των παλαιών φωνών του σμυρναίικου τραγουδιού, όπως η Παπαγκίκα, η Αμπατζή, η Βάκα, η Εσκενάζυ κ.ά.
Φυσικά, δεν πρέπει να παραλείψουμε τα «παιχνίδια», δηλαδή τα μουσικά όργανα, όπως αποκαλούνταν στη Σμύρνη.
Ο ένας και μοναδικός Κυριάκος Γκουβέντας στο βιολί, που αποδίδει τόσο πιστά το παλαιό σμυρνιό χρώμα στις μελωδίες, ο Βασίλης Κασούρας στο ούτι και το λαούτο, ο Βαγγέλης Πασχαλίδης στο σαντούρι, ο Θανάσης Κουλεντιανός στο κανονάκι, ο Γιάννης Μπαλιάκας στο κλαρίνο, ο Γιάννης Γκουβέντας στη τσαμπούνα και ο Λευτέρης Παύλου στα κρουστά».
Η ανταπόκριση των κατοίκων του Βαθυλάκκου και ο μουσικός πλούτος της ιωνικής γης
– Μελλοντικά σχέδια υπάρχουν για κάτι ανάλογο; Όχι απαραίτητα cd, ένα λεύκωμα π.χ.
«Το υλικό που έχω συγκεντρώσει τις τελευταίες δεκαετίες σχετικά με το Σεβντίκιοϊ είναι πραγματικά ογκώδες.
Τα τελευταία χρόνια προσπαθώ να το ταξινομήσω, συγγράφοντας ένα πόνημα, το οποίο ευελπιστώ να κυκλοφορήσει στο μέλλον».
– Η ανταπόκριση του κόσμου ποια ήταν, έδειξε ενδιαφέρον;
«Οι κάτοικοι του Βαθυλάκκου, ως απόγονοι Σμυρναίων προσφύγων 2ης, 3ης και 4ης γενεάς, αγκαλιάζουν με μεγάλη αγάπη αυτή την κασετίνα, καθώς μέσα τους ξυπνούν μνήμες του παρελθόντος και ακούσματα από τις παλαιότερες γενιές.
Ακόμη, μεγάλη είναι και η ανταπόκριση από Μικρασιατικά Σωματεία (και όχι μόνο) από όλη την Ελλάδα, καθώς και από χοροδιδασκάλους και μελετητές της ελληνικής μουσικοχορευτικής παράδοσης, οι οποίοι επιθυμούν να γνωρίσουν τον μουσικό πλούτο της ιωνικής γης».
«Ηθική ικανοποίηση αλλά και ένας φόρος τιμής σε μια γενιά προσφύγων που επιβίωσαν, πρόκοψαν και έδωσαν νέα πνοή στην Ελλάδα»
– Τι σημαίνει για εσάς και τον Πολιτιστικό Σύλλογο του Βαθυλάκκου η κασετίνα «Τα σεβντικιαλίδικα»;
Το έργο αυτό αποτελεί μία πολύ σοβαρή παραγωγή, η οποία θα μείνει παρακαταθήκη για τις επόμενες γενεές, ενώ μπορεί να αποτελέσει και πηγή μελέτης για επιστήμονες, μουσικούς και καλλιτέχνες που ασχολούνται με την ελληνική παράδοση και λαογραφία.
Όλα τα μέλη του Δ.Σ. του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Σμυρναίων-Μικρασιατών Βαθυλάκκου αισθανόμαστε ιδιαίτερη υπερηφάνια και συγκίνηση για όλο αυτό το εγχείρημα που τιμά και αναδεικνύει τον πολιτισμό των Μικρασιατών προγόνων μας.
Προσωπικά, νοιώθω ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη, χαρά και τιμή που έζησα και συνομίλησα με Μικρασιάτες πρόσφυγες 1ης και 2ης γενεάς, οι οποίοι μου προσέφεραν όλες αυτές τις πολύτιμες πληροφορίες και τη γνώση του παρελθόντος για το Σεβδίκιοϊ.
Δεν πρέπει να παραλειφθεί και η ηθική ικανοποίηση, καθώς θεωρώ ότι με την έκδοση της κασετίνας «Τα σεβντικιαλίδικα» αποτίουμε φόρο τιμής σε μία γενιά προσφύγων, ξεριζωμένων, εκπατρισμένων ανθρώπων, οι οποίοι ωστόσο, επιβίωσαν, ορθοπόδησαν, πρόκοψαν και έδωσαν στη σύγχρονη Ελλάδα μία νέα πνοή, καθώς και προδιαγραφές για την μελλοντική της ανάπτυξη σε όλους τους τομείς».
- ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στις υπόλοιπες φωτογραφίες, πλην των CDs, διακρίνονται ο Ευάγγελος Παπάζογλου, η σπουδαία ερμηνεύτρια Μαρία Σουλτάτου και στιγμιότυπο από την επίσκεψη του Μ.Π.Σ. Σμυρναίων Μικρασιατών Βαθυλάκκου στη γη των προγόνων τους, στο Σεβντίκιοϊ όπου χόρεψαν στην κεντρική του πλατεία.
