Εννοείται πως και ο γράφων το έχει πει ως γονιός:
«Ξεκόλλα λίγο με το κινητό, φτάνει τόσο. Θα στο πάρω».
Προτροπή και…απειλή με αποδέκτες κυρίως τα παιδιά από τους γονείς.
Μια άνιση μάχη με νικητές συνήθως τους πρώτους.
Είναι…μαγνήτης η οθόνη ενός κινητού ή υπολογιστή για όλους μας, αλλά εγκυμονεί και πολλούς κινδύνους.
Είναι τέτοια η εξέλιξη της τεχνολογίας που γίνεται δύσκολη όχι μόνο η κατανόησή της (για τους μη γνώστες, για τους απλούς ανθρώπους) αλλά ακόμη και αυτή η χρήση της. Σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς με νέες δυνατότητες και με μια ταχύτητα που τρομάζει.
Θα προσπαθήσουμε να δούμε αυτό το περιβάλλον με τη βοήθεια του Παντελή – Παναγιώτη Οκλαλιώτη.
Ο Παντελής – Παναγιώτης Οκλαλιώτης (φοιτητής στο τμήμα Πληροφορικής του ΑΠΘ) πρόσφατα ήταν ομιλητής (εδώ μπορείτε να δείτε το θέμα: https://axioslife.gr/agios-athanasios-asfalis-ploigisi-sto-diadiktyo-poso-asfalis-einai/) σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο 1ο Γυμνάσιο – Λύκειο του Αγίου Αθανασίου του Δήμου Χαλκηδόνος.
Μίλησε για την κακόβουλη χρήση AI και ήταν ενδιαφέροντα, χρήσιμα αλλά και…ανησυχητικά όλα αυτά που είπε προς τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς.
Για το τι μπορεί να προσφέρει αλλά και να σου στερήσει η τεχνολογία όταν τη χρησιμοποιείς με λάθος τρόπο ή δεν κατανοείς το μέγεθος των κινδύνων.
Όπως είπε χαρακτηριστικά ο Οκλαλιώτης Παντελής – Παναγιώτης στο axioslife.gr: «Μιλάμε για εργαλεία που μπορούν να κλέψουν το πρόσωπο ή τη φωνή μας, κάνοντας την απάτη να μην φαίνεται πια σαν ένα ύποπτο email, αλλά σαν μια κλήση από ένα αγαπημένο μας πρόσωπο».
Επικίνδυνο δεν είναι; Αναρωτιόμαστε…φωναχτά, που λένε.
Μέσω του axioslife.gr ο Οκλαλιώτης Παντελής – Παναγιώτης μας μίλησε , μεταξύ άλλων, για την συναισθηματική παγίδα, τον ψηφιακό εκβιασμό και την κλοπή ταυτότητας μέσω προτύπων.
Προτείνει συγκεκριμένες πρακτικές που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν οι γονείς έτσι ώστε τα παιδιά να κινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς.
«Η ίδια τεχνολογία που μας λύνει τα χέρια στην καθημερινότητα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατασκευαστούν ψέματα που μοιάζουν απόλυτα αληθινά»
– Παντελή, ας ξεκινήσουμε από την προσωπική σου διαδρομή. Τι σπουδάζεις και πώς κατέληξες σε αυτή την επιλογή;
«Αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στο τμήμα Πληροφορικής του ΑΠΘ. Η αγάπη μου για τον κλάδο δεν προέκυψε τυχαία· πάντα με γοήτευε η αυστηρή λογική των μαθηματικών, αλλά ένιωθα ότι ήθελα κάτι πιο «ζωντανό».
Η Πληροφορική μου έδωσε ακριβώς αυτό: τη δυνατότητα να παίρνω μια αφηρημένη ιδέα ή ένα πρόβλημα και, μέσω του κώδικα, να χτίζω μια λύση από το μηδέν.
Η οριστική απόφαση ήρθε στην 3η Λυκείου.
Παρά το άγχος των εξετάσεων, το υλικό του μαθήματος με κέρδισε γιατί είδα ότι ο προγραμματισμός δεν είναι απλώς εντολές σε μια οθόνη, αλλά ένας τρόπος να σκέφτεσαι και να δημιουργείς εργαλεία για το μέλλον».
– Πρόσφατα πραγματοποίησες μια ομιλία για την «κακόβουλη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον μέσο πολίτη;
«Σημαίνει ότι το «όπλο» των κυβερνοεπιθέσεων έχει αλλάξει χέρια. Παλαιότερα, για να εξαπατήσεις κάποιον ψηφιακά, έπρεπε να έχεις εξειδικευμένες γνώσεις hacking.
Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει εκδημοκρατίσει την εξαπάτηση. Όπως εξήγησα και στους μαθητές, η ίδια τεχνολογία που μας λύνει τα χέρια στην καθημερινότητα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατασκευαστούν ψέματα που μοιάζουν απόλυτα αληθινά.
Μιλάμε για εργαλεία που μπορούν να «κλέψουν» το πρόσωπο ή τη φωνή μας, κάνοντας την απάτη να μην φαίνεται πια σαν ένα ύποπτο email, αλλά σαν μια κλήση από ένα αγαπημένο μας πρόσωπο».
«Τα παιδιά είναι εκ φύσεως πιο εξοικειωμένα με την τεχνολογία, αλλά και πιο ευάλωτα στο συναίσθημα»
– Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που θεωρείς πιο απειλητικούς, ειδικά για τα παιδιά και τους εφήβους;
«Τα παιδιά είναι εκ φύσεως πιο εξοικειωμένα με την τεχνολογία, αλλά και πιο ευάλωτα στο συναίσθημα.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι που βλέπουμε σήμερα είναι τρεις:
• Η συναισθηματική παγίδα: Χρησιμοποιώντας κλωνοποιημένη φωνή, οι απατεώνες προσποιούνται το παιδί που βρίσκεται σε ανάγκη για να αποσπάσουν χρήματα από γονείς ή παππούδες.
• Ο ψηφιακός εκβιασμός: Το λεγόμενο «Sextortion» ή ο διαδικτυακός εκφοβισμός.
Με το AI, κάποιος μπορεί να πάρει μια απλή φωτογραφία ενός παιδιού και να δημιουργήσει ψεύτικο, προσβλητικό περιεχόμενο που μπορεί να καταστρέψει την ψυχολογία του.
• Η κλοπή ταυτότητας μέσω προτύπων: Τα παιδιά συχνά εμπιστεύονται influencers ή YouTubers.
Οι απατεώνες φτιάχνουν Deepfake βίντεο αυτών των προσώπων για να τα πείσουν να δώσουν κωδικούς ή προσωπικά δεδομένα».
«Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο χρόνος στην οθόνη, αλλά τα «ίχνη» που αφήνουμε»
– Έχουμε κατανοήσει το βάθος των συνεπειών που έχει η συνεχής χρήση των κινητών και των social media;
«Πιστεύω ότι ακόμα ξύνουμε την επιφάνεια. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο χρόνος στην οθόνη, αλλά τα «ίχνη» που αφήνουμε.
Πολλοί λένε «σιγά μην ασχοληθεί κάποιος μαζί μου».
Η αλήθεια είναι ότι για το AI, δεν είμαστε άνθρωποι, είμαστε «δεδομένα».
Κάθε βίντεο στο TikTok ή Story στο Instagram είναι η πρώτη ύλη για έναν απατεώνα.
Μας παίρνει χρόνια να χτίσουμε μια φήμη και μια προσωπικότητα, και ένα κακόβουλο λογισμικό χρειάζεται μόλις 3 δευτερόλεπτα δείγματος της φωνής μας για να την οικειοποιηθεί πλήρως».
– Υπάρχουν πρακτικές μέθοδοι για να μειωθούν αυτοί οι κίνδυνοι, χωρίς να χρειάζεται να γίνουμε «ειδικοί»;
«Φυσικά. Η άμυνα ξεκινά από την απλή λογική και όχι από σύνθετα λογισμικά. Προτείνω αυτό που ονομάζω «ψηφιακή ασπίδα»:
1. Ιδιωτικότητα: Το να έχουμε «κλειδωμένα» (Private) προφίλ στα social media μειώνει δραστικά την πρόσβαση των απατεώνων στα δεδομένα μας.
2. Η μυστική λέξη: Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Καθιερώστε μια λέξη-κλειδί με την οικογένειά σας.
Αν λάβετε μια περίεργη κλήση, η λέξη αυτή είναι η μόνη απόδειξη ότι μιλάτε με τον δικό σας άνθρωπο.
3. Κριτική σκέψη στο «σοκ»: Αν κάτι σας προκαλεί έντονο φόβο ή ενθουσιασμό, σταματήστε.
Κλείστε το τηλέφωνο και καλέστε εσείς πίσω στον γνωστό αριθμό του προσώπου που υποτίθεται ότι σας κάλεσε».
– Η Τεχνητή Νοημοσύνη τελικά είναι σύμμαχος ή ένας άγνωστος, επικίνδυνος κόσμος;
«Είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο. Στο Demo που έκανα, έδειξα πώς μέσα σε ελάχιστο χρόνο μπορούμε να φτιάξουμε ένα βίντεο που να μοιάζει αληθινό, αλλά δεν είναι.
Ο στόχος δεν ήταν να τρομάξω τα παιδιά, αλλά να τους δείξω ότι ο «μάγος» πίσω από την κουρτίνα χρησιμοποιεί απλά τεχνάσματα.
Όταν ξέρεις πώς φτιάχνεται ένα Deepfake, παύεις να είσαι το θύμα και γίνεσαι ένας υποψιασμένος χρήστης.
Η γνώση μετατρέπει τον φόβο σε προστασία».
«Οι ημερίδες δημιουργούν μια νέα γενιά ψηφιακά εγγράμματων πολιτών»
– Ποια είναι η αξία των ενημερωτικών δράσεων στα σχολεία, όπως αυτή που συμμετείχες;
«Είναι η γέφυρα ανάμεσα στη θεωρία και την πραγματικότητα. Τα παιδιά ακούν συνέχεια «πρόσεχε στο ίντερνετ», αλλά όταν βλέπουν μπροστά τους ένα βίντεο όπου ο εαυτός τους λέει πράγματα που δεν είπαν ποτέ, τότε η πληροφορία «κλειδώνει» μέσα τους.
Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα τεχνικά λάθη –το περίεργο βλέμμα, τον μεταλλικό ήχο στη φωνή ή τη θολούρα στα χείλη.
Αυτές οι ημερίδες δημιουργούν μια νέα γενιά ψηφιακά εγγράμματων πολιτών».
– Μπορούμε να ζούμε με ασφάλεια σε αυτό το ψηφιακό περιβάλλον;
«Μπορούμε, αρκεί να καταλάβουμε ότι η ψηφιακή ασφάλεια είναι θέμα «υγιεινής».
Όπως πλένουμε τα χέρια μας για να προστατευτούμε από μικρόβια, έτσι πρέπει να προσέχουμε τι ανεβάζουμε και ποιον εμπιστευόμαστε.
Αν υιοθετήσουμε απλές συνήθειες και διατηρήσουμε την κριτική μας σκέψη, το ψηφιακό περιβάλλον παραμένει ένας χώρος δημιουργίας και εξέλιξης για όλους».
«Όσο εξελίσσεται το «ψέμα», εξελίσσονται και τα εργαλεία εντοπισμού αλλά και η δική μας διαίσθηση»
– Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, πιστεύεις ότι θα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου δεν θα μπορούμε πια να ξεχωρίσουμε το ψέμα από την αλήθεια;
«Είναι μια μεγάλη πρόκληση. Η τεχνολογία των GANs, όπου δύο συστήματα AI «μαλώνουν» μέχρι το αποτέλεσμα να φαίνεται 100% αληθινό, γίνεται όλο και πιο αποτελεσματική.
Ωστόσο, όσο εξελίσσεται το «ψέμα», εξελίσσονται και τα εργαλεία εντοπισμού αλλά και η δική μας διαίσθηση.
Το κλειδί δεν είναι να γίνουμε καχύποπτοι με τα πάντα, αλλά να μάθουμε να σταματάμε και να σκεφτόμαστε πριν αντιδράσουμε σε οτιδήποτε βλέπουμε σε μια οθόνη».
– Αν είχες μπροστά σου έναν γονέα που ανησυχεί για το παιδί του, τι θα του έλεγες;
«Θα του έλεγα να μην δαιμονοποιεί την τεχνολογία, γιατί αυτό θα απομακρύνει το παιδί του από κοντά του.
Αντίθετα, ας καθίσει μαζί του να δουν πώς λειτουργούν αυτά τα εργαλεία.
Και μια πρακτική συμβουλή: Συμφωνήστε σήμερα κιόλας το οικογενειακό σας «Safe Word».
Είναι μια κίνηση που δεν κοστίζει τίποτα, αλλά μπορεί να αποδειχθεί η πιο σημαντική δικλείδα ασφαλείας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης».
