«Το τέμπλο του Αϊ Γιώργη μας από τις Μέτρες»…
12-13 χρονών ήταν ο π. Ανέστης Απ. Μιχαηλίδης, εφημέριος του Ιερού Ναού της Παναγίας Ρευματοκρατούσης στη Γέφυρα Θεσσαλονίκης του Δήμου Χαλκηδόνος, όταν άκουσε αυτή τη φράση από μια κυρία.
Έκτοτε πέρασαν πολλά χρόνια, αλλά η εικόνα, το τέμπλο και τα άλλα ιερά κειμήλια που έφεραν οι πρόσφυγες από τις Μέτρες (σήμερα Τσατάλτζα Τουρκίας) στέκουν σαν φύλακες μνήμης και ιστορικής κληρονομιάς. Για να μη χαθεί, να μη ξεχαστεί τίποτα.
Με τον π. Απ. Μιχαηλίδη ξαναμιλήσαμε με αφορμή το βιβλίο
«Η κωμόπολη Γέφυρα Θεσσαλονίκης» του Κωνσταντίνου Γ. Σταλίδη σε έκδοση της Ιερού Ναού Παναγίας Ρευματοκρατούσης Γέφυρας του Δήμου Χαλκηδόνος (https://axioslife.gr/gefyra-ena-vivlio-ntokoumento-gia-tin-istoria-metron-kai-sozopolis/).
Το axioslife gr συνομίλησε μαζί του και για τα ιερά κειμήλια που έφεραν οι πρόσφυγες από την πατρίδα τους, την ιστορία τους, αλλά και το εικόνισμα της Παναγίας Ρευματοκρατούσης.
«Ο ναός μας είναι η κιβωτός όλων των κειμηλίων που έφεραν οι πρόγονοί μας από τις πατρίδες» λέει αρχικά ο π. Ανέστης στο axioslife.gr και συνεχίζει:
«Όποιος θέλει να αναδείξει όλο τον πολιτισμό της Γέφυρας αναμφίβολα θα πρέπει να επισκεφτεί τον ναό.
Για να δει όλα αυτά τα κειμήλια, τον πλούτο, την ιερότητα η οποία παρουσιάζετε μπροστά μας μέσα από όλα αυτά.
Πολλά είναι τα προσφυγικά χωριά, του Μικρασιατικού,του Θρακικού Ελληνισμού και της Ρωμυλίας, αλλά εγώ δεν γνωρίζω κάποιο χωριό που να έφεραν τα πάντα μέσα από τον ναό. Όταν λέμε τα πάντα, εννοούμε τα πάντα.
Είναι αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι αποσυναρμολογήθηκε το τέμπλο, έργο του 1750».
«Τα τύλιξαν μέσα σε κουρελούδες και κουβέρτες και τα έφεραν στην Ελλάδα από τις Μέτρες»
– Τι μπορεί να σκέφτεται ένας άνθρωπος τότε, σε τόσο δύσκολες στιγμές, για να φέρει όλα αυτά τα ιερά κειμήλια;
«Μην ξεχνάτε ότι τότε είχαν πολλά παιδιά, έπρεπε να πάρουν τα παιδιά τους. Το ευτύχημα για τους Μετρινούς ήταν ότι ήταν ανταλλάξιμοι, δεν έφυγαν όπως οι Σμυρνιοί το 1922 να καίγονται από πίσω τα χωριά τους και αυτοί να τρέχουν να σωθούν. Ή οι Πόντιοι οι αδερφοί μας.
Ως ανταλλάξιμοι, είχαν το ευτύχημα οι Μέτρες να έχουν σιδηρόδρομο και επειδή ήταν και έδρα Μητροπολίτη, ο Μακαριστός Μητροπολίτης Ιωακείμ κατάφερε να κινητοποιήσει παλικάρια εκείνης της εποχής και με τα τότε εργαλεία να αποσυναρμολογήσουν το τέμπλο κομμάτι κομμάτι.
Να το τυλίξουν μέσα σε κουρελούδες και σε κουβέρτες.
Ήρθε σε πολύ κατάσταση το τέμπλο, όπως τα εικονίσματα και οι πολυέλαιοι που είναι κρύσταλλα.
Για να τα μεταφέρουν θα τους διέθεσαν σίγουρα κάποια βαγόνια προκειμένου όλος αυτός ο πλούτος της εκκλησίας να διατηρηθεί ακέραιος και να μεταφερθεί στην Ελλάδα.
Ήρθαν με τρένο από τις Μέτρες μέχρι την Αλεξανδρούπολη και από εκεί με καράβι βγήκαν στο Καραμπουρνάκι όπου έμειναν ένα μικρό χρονικό διάστημα.
Μετά η Ελληνική Πολιτεία τους διέθεσε εδώ, που είναι η Κάτω Γέφυρα, κάπου κοντά στο εργοστάσιο της MEL κάποια παραπήγματα προκειμένου κάθε οικογένεια να βολευτεί προσωρινά με σκοπό να χτίσουν το χωριό εκεί.
Εκεί υπήρχε ο οικισμός της Κάτω Γέφυρας με λίγες οικογένειες».
Ο εντυπωσιακός χρυσοκέντητος επιτάφιος των προσφύγων
– Ποιο είναι το πιο παλιό ιερό κειμήλιο που έχουν φέρει οι πρόσφυγες;
«Το πιο παλιό θεωρώ ότι είναι ο χρυσοκέντητος επιτάφιος, είναι μεγάλων διαστάσεων. Μας έχουν επισκεφτεί ειδικοί επιστήμονες της Βυζαντινής Αρχαιολογίας οι οποίοι τον φωτογράφισαν προκειμένου να τον εκθέσουν σε ένα συνέδριο στην Αθήνα με τα σωζόμενα κειμήλια από τις αλησμόνητες πατρίδες.
Όπως μου έχουν πει, είναι τρεις οι χρυσοκέντητοι επιτάφιοι που μεταφέρθηκαν, αλλά ο δικός μας διατηρείτε σε τόσο καλή κατάσταση ώστε να μη χρειάζεται καν συντήρηση.
Έχουμε κάνει και ένα αντίγραφο σε καμβά στην πραγματική του διάσταση.
Το 1955 άρχισε να κτίζεται αυτός ο ναός και εγκαινιάστηκε το 1975.
Προκειμένου να καθοριστεί το πλάτος του ναού, είπαν ότι θα γίνει όσο ήταν και το τέμπλο που έφεραν από την πατρίδα και τοποθετήθηκε εδώ».
– Τι συναισθήματα σας δημιουργεί το γεγονός ότι όλα αυτά τα κειμήλια βρίσκονται στον Ιερό Ναό της Παναγίας Ρευμοκρατούσης στη Γέφυρα;
«Δέος και ρίγος. Πολλές φορές το λέω και στα κηρύγματα. Να αγιάσουν τα κοκαλάκια των προγόνων μας που μας τα έφεραν εδώ. Όλος αυτός ο ναός είναι ένα μουσείο του προσφυγικού Ελληνισμού.
Το επισκέπτονται από διάφορα μέρη, διάφοροι σύλλογοι για να δουν και να θαυμάσουν από κοντά τα κειμήλια.
Έχουν έρθει Μετρινοί από όλο τον κόσμο, από όπου και αν κατέφυγαν τότε.
Και σε συνδυασμό με το Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων κάνουν μια πολύ ωραία εξόρμηση και βγαίνει ένα πολύ ωραίο πρόγραμμα, ώστε να ανατρέξουν στις μνήμες και την ιστορία.
Είμαστε περήφανοι για αυτούς τους άξιους προγόνους που είχαμε και μακάρι να τους μοιάσουμε. Γιατί αυτό δείχνει την ευλάβεια και την ευσέβεια που είχαν, το πόσο γνήσιοι ορθόδοξοι ήταν γιατί δεν ήθελαν να αφήσουν να βεβηλωθεί τίποτα στα χέρια των Τούρκων».
Η ιστορία της εικόνας της Παναγίας Ρευμοτοκρατούσης και το τάμα των τριών Μετρινών
Κλείνοντας τη συζήτηση με τον π. Ανέστη Απ. Μιχαηλίδη μας ανέφερε και την ιστορία της εικόνας της Παναγίας της Ρευματοκρατούσης που βρέθηκε περίπου το 1700 και τοποθετήθηκε σε ωραίο προσκυνητάρι.
Να ποια είναι η ιστορία της όπως μας την αφηγήθηκε ο π. Ανέστης Απ. Μιχαηλίδης:
«Λέγεται Ρευματοκρατούσα γιατί κάπου στις αρχές του 1700 μια φοβερή νεροποντή την Κυριακή του Θωμά στις Μέτρες, εκεί στην πατρίδα, έδειχνε ότι θα κατέστρεφε τα πάντα.
Έβρεχε επίμονα και καταστροφικά τις δυο προηγούμενες μέρες και επειδή το χωριό ήταν χτισμένο ανάμεσα σε τρεις λόφους που μεταξύ τους σχημάτιζαν ρεύματα τα οποία είχαν κατεβάσει πάρα πολύ νερό.
Το χωριό θα ισοπεδώνονταν και οι κάτοικοι έντρομοι παρακαλούσαν τον Άγιο Γεώργιο και την Παναγία να τους βοηθήσει.
Και συνέβη το εξής θαυμαστό. Τα ορμητικά νερά ενώ ερχόταν προς το χωριό ξαφνικά άλλαζαν πορεία και στρέφονταν αριστερά και δεξιά του χωριού.
Το χωριό δεν έπαθε τίποτα παρά το μέγεθος της κατακλυσμιαίας βροχής και την επομένη, τη Δευτέρα του Θωμά δηλαδή, βγήκαν οι άνθρωποι να πάνε στα κτήματά τους, στα ποιμνιοστάσια κλπ. Ένας από τους χωριανούς βρήκε στο χωράφι του το εικόνισμα της Παναγίας.
Επειδή το νερό ήταν ορμητικό και έκανε κατεβασιές, υπήρξε μεγάλη διάβρωση του εδάφους και ξεθάφτηκε το εικόνισμα της Παναγίας.
Το μετέφεραν στον ναό σε συνεννόηση με τον Μητροπολίτη και έτσι το ονόμασαν Ρευματοκρατούσα γιατί συγκράτησε τα ορμητικά ρεύματα.
Έβαλαν το εικόνισμα σε ένα ωραίο προσκυνητάρι και μάλιστα τρεις από τους κατοίκους εκεί στις Μέτρες, που ευεργετήθηκαν από τη χάρη και την ευλογία της Παναγίας έκαναν τάμα και της έφτιαξαν το ασημένιο πουκάμισο.
Είναι περίτεχνο από γνήσιο ασήμι και μετέφεραν την εικόνα εδώ με το ασημένιο πουκάμισο και στο κάτω μέρος της εικόνας σώζονται τα ονόματα αυτών των τριών Μετρινών οι οποίοι ευεργετήθηκαν από τη χάρη της Παναγίας στα αιτήματά τους».
– Κάτι που σας έχει μείνει στο μυαλό με αφορμή το εικόνισμα της Παναγίας Ρευματοκρατούσης; Κάτι που να σας έχουν πει;
«Όταν ήρθαν οι πρόσφυγες εδώ και εγκαταστάθηκαν, δεν έμειναν όλοι εδώ. Κάποιοι πήγαν Θεσσαλονίκη, κάποιοι άλλοι στην Πτολεμαΐδα και σε άλλα μέρη.
Ήμουν παιδί γύρω στα 13-14 χρονών και ερχόμουν σε κάθε πανηγύρι εδώ στον ναό μας. Ερχόταν την ημέρα της πανηγύρεως, μετά τη γιορτή του Θωμά, ήρθε μια άγνωστη σε μένα κυρία.
Όταν μπήκε μέσα είπε: Το τέμπλο του Αϊ Γιώργη μας από τις Μέτρες. Και άρχισε να κλαίει.
Ήταν δεσποινίδα όταν έφυγε από τις Μέτρες και όταν στάθηκε έκθαμβη και είπε αυτή τη φράση, κοντά στα 50 ήταν τότε, όταν ήμουν εγώ παιδί, Αυτή η σκηνή έμεινε χαραγμένη στο μυαλό μου.
Οφείλουμε μεγάλη τιμή σε όλους αυτούς που έφεραν όλα τα κειμήλια εδώ. Ας αναπαύονται οι ψυχές τους».
