«Έλα να σου δείξω αυτόν το χώρο, δες τι ωραίος που είναι. Θα χαρούν τα παιδιά.
Έλα να δεις και την αίθουσα των υπολογιστών, κάθε μαθητής θα έχεις τον υπολογιστή του.
Δες και τον τοίχο με τις ζωγραφιές και τις λέξεις και αυτό θα βοηθήσει τους μαθητές».
Το axioslife.gr είδε μαζί με τον Χρήστο Τράντη…Μας συνόδευσε περιχαρής και περήφανος (ας… τολμήσουμε τη λέξη) στις αίθουσες και στους χώρους του σχολείου.
Χρήστος Τράντης, εκπαιδευτικός και εμπνευστής της ριζικής αλλαγής του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αγίου Αθανασίου του Δήμου Χαλκηδόνος.
Αλλαγή που γέννησε εύλογα αισθήματα περηφάνιας σε όλους τους συμμετέχοντες για το αποτέλεσμα και την παρακαταθήκη που αφήνουν.
Συμμετείχε με όλους τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς και γονείς για να θαυμάζουν όλοι πλέον τι μπορεί να γίνει αν υπάρχει θέληση, στήριξη έμπρακτη (υλική και οικονομική) και φυσικά διάθεση να είσαι εκεί και να βοηθάς.
Το axioslife.gr ζήτησε τη γνώμη του για όλα αυτά που υπάρχουν, σε τοίχους και αίθουσες, στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Αθανασίου Θεσσαλονίκης.
Ο Χρήστος Τράντης λοιπόν εξηγεί το πως και το γιατί μέσω του axioslife.gr:
«Η έρευνα έδειξε ότι πίσω από τον σχεδιασμό του σχολικού χώρου στην Ελλάδα βρίσκονται στερεότυπες παιδαγωγικές και αρχιτεκτονικές αντιλήψεις, που διαμορφώνουν έναν «χώρο των κανονισμών», με βασικό κριτήριο αυτό που πρέπει να κάνει το παιδί και όχι αυτό που είναι το παιδί.
Σύμφωνα με τον Γερμανό (2006), στον χώρο του σχολείου, οι σχέσεις ανάμεσα στα παιδιά και τους ενήλικες δομούνται, επαναδομούνται και επαναπροσδιορίζονται συνεχώς, με διαδικασίες που βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση µε την διαμόρφωση και την χρήση του χώρου.
Αποτελούν τόπο συνάντησης (meeting place) µε συνομήλικους, χώρο επικοινωνίας, ανταλλαγής απόψεων, αλληλεπιδράσεων και, φυσικά, έκφρασης συναισθημάτων και μεταφέρουν πληροφορίες πολιτιστικές, κοινωνικές και οικονομικές (Dahlberg και Moss 2005).
Η έρευνα έδειξε ότι όταν ο τόπος αποτελεί προσχεδιασμένο στοιχείο του σχολικού χώρου έχει πολλαπλές θετικές επιδράσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Η ελευθερία των κινήσεων του παιδιού στον τόπο, σε συνδυασμό με τη δυνατότητά του να συνδέει τον χώρο της πραγματικότητας με εκείνον της φαντασίας, κάνουν εφικτή μια ευέλικτη διεύρυνση της θεματολογίας των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων (συνήθως με μορφή εκπαιδευτικού παιχνιδιού), προσανατολισμένη στις έννοιες προς μάθηση (Germanos 2015, Γκλούµπου 2015).
Έτσι, ο χώρος υποστηρίζει και εξελίσσει τις δραστηριότητες του παιδιού και δρομολογεί την απόκτηση των νέων γνώσεων (Williams και Brown 2012).
Η παιδαγωγική διάσταση, το εκπαιδευτικό περιβάλλον και η εκπαιδευτική διαδικασία
Έτσι, η σχέση του παιδιού με το χώρο αποκτά και μια παιδαγωγική διάσταση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το εκπαιδευτικό περιβάλλον, επειδή τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης και της χρησιμοποίησης του χώρου συνδέονται εν δυνάμει με την εκπαιδευτική διαδικασία.
Ο σχεδιασμός της οργάνωσης και του τρόπου χρήσης του σχολικού χώρου θα μπορούσε να συμβάλλει σημαντικά σε μια δημιουργική προσέγγιση της γνώσης και της διαδικασίας ανάπτυξης του παιδιού, εφόσον πρόβλεπε τη διαμόρφωση
α) εκπαιδευτικών τόπων
και β) μικροπεριβαλλόντων συνεργατικής επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης στην αίθουσα διδασκαλίας.
Οι στόχοι του παιδαγωγικού ανασχεδιασμού του σχολικού χώρου από ψυχοκοινωνική άποψη, να συμβάλλει στη διαμόρφωση της σχολικής τάξης σε μια συλλογικότητα η οποία θα στηρίζεται στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της ευχαρίστησης και της δημοκρατίας μεταξύ των παιδιών, καθώς και στην αλληλεπίδρασή τους με το κοινωνικό και το πολιτιστικό περιβάλλον του σχολείου.
«Σύνδεση των μορφών και των λειτουργιών του χώρου με τον κόσμο της φαντασίας του παιδιού»
Στο πλαίσιο αυτό έχει μεγάλη σημασία η σύνδεση των μορφών και των λειτουργιών του χώρου με τον κόσμο της φαντασίας του παιδιού .
α) Ο εμπλουτισμός του χώρου με ερεθίσματα μάθησης
Ο χώρος πρέπει να προσφέρει με οργανωμένο τρόπο ένα πλούτο ερεθισμάτων, οπτικών, απτικών, ακουστικών, κιναισθητικών. Τα ερεθίσματα του χώρου έχουν τριπλή χρησιμότητα:
• προσφέρουν πληροφορίες στο παιδί οι οποίες σχετίζονται α) με τον κόσμο και τα φαινόμενα που το περιβάλλουν, β) το περιεχόμενο του αναλυτικού προγράμματος και γ) τα ενδιαφέροντα του ίδιου του παιδιού
• καλλιεργούν την ευαισθησία του παιδιού και του ανοίγουν έμμεσα ένα δρόμο προς την αισθητική και πολιτιστική του ωρίμανση
• προσφέρουν στο παιδί δυνατότητες και κατευθύνσεις για ανάπτυξη δραστηριοτήτων. Όπως ήδη αναφέραμε, τα ερεθίσματα μπορούν να συνδεθούν με τη μάθηση και να αποτελέσουν οργανικό τμήμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Παράλληλα, πρέπει να αναπτυχθεί μια νέα αντίληψη για τη χρήση του χώρου στην τάξη, συσχετισμένη κυρίως με την ενεργητική συμμετοχή και την πρωτοβουλία του παιδιού, ώστε να αξιοποιηθούν προς τη συνεργατική κατεύθυνση οι νέες συνθήκες χώρου που θα προκύψουν.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Γερμανός, Δ., & Γκλούμπου, Α. (2018). Το παιδί δημιουργεί τον χώρο του: αρχιτεκτονικές, παιδαγωγικές και ψυχοκοινωνικές παράμετροι. Χώροι για το Παιδί ή Χώροι του Παιδιού;, 1, 135-151.
- Γερμανός, Δ. (2011). Ο χώρος ως παράγοντας αναβάθμισης του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος στο νηπιαγωγείο.
- Στο Χρυσαφίδης, Κ., Σιβροπούλου, Ρ. (επιμ.), Αρχές και προοπτικές της προσχολικής εκπαίδευσης: Τιμητικός τόμος για την Ε. Κουτσουβάνου. Αθήνα: Κυριακίδης, 23-44.
