Κάθε φορά που άνοιγε ένα φύλλο της ντουλάπας λες και άνοιγε και ένα παράθυρο για να αντικρίσεις την ιστορία της Ελλάδας.
Στη Μακεδονία, τη Θράκη, τον Πόντο, την Κρήτη, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Ρωμυλία, την Ανατολική Θράκη, στο Άδενδρο…
«Χρήστο, έλα να δεις και αυτή τη φορεσιά…
Δες και αυτή, είναι από τη Φλώρινα.
Χρήστο, δες και αυτή από την Ανατολική Ρωμυλία, ωραία δεν είναι;
Αυτές που βλέπεις τώρα στη βιτρίνα είναι αυθεντικές»
Είδαμε πολλές φορεσιές και είπαμε πολλά και ενδιαφέροντα για αυτές.
Είδα όμως και την περηφάνια στο πρόσωπο και στα λόγια, μιλώντας στο axioslife.gr, αλλά και τη χαρά και την ικανοποίηση του Γιάννη Καλαμπάκα όση ώρα βρισκόμασταν στους χώρους του Συλλόγου.
Για αυτό που έχουν καταφέρει…
Θα μπορούσαμε να είμαστε όλη την ημέρα εκεί, αυτός να μου δείχνει και να μου εξηγεί και εγώ να φωτογραφίζω και να σημειώνω τις φορεσιές, την προέλευσή τους, την ιστορία τους.
Γιάννης Καλαμπάκας, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αδένδρου «η Πρόοδος», λάτρης της παράδοσης και…φύλακας άγγελος, μαζί με τα μέλη του Συλλόγου, του τόπου του.
Μόλις ανεβείς τα σκαλιά του Πολιτιστικού Συλλόγου Αδένδρου «η Πρόοδος» θα σταθείς σε μια βιτρίνα με φορεσιές.
Από εδώ μπορείς να αρχίσεις το ταξίδι σου στην παράδοση και να το συνεχίσεις αναπνέοντας Ελλάδα, ιστορία και πίστη για τη διατήρησή τους μέσα στο πέρασμα των χρόνων.
Δανειστική βιβλιοθήκη, χώρος για τα παιδιά και φυσικά αίθουσα χορών είναι οι υπόλοιποι χώροι του Συλλόγου όπως και ένα ακόμη καλαίσθητο μέρος, όπου μέλη και φίλοι του Συλλόγου έχουν την ευκαιρία να χαλαρώνουν.
Στους τοίχους θα δεις αφίσες από το παρελθόν: «Αδενδριώτικα», φωτογραφίες του συλλόγου από διάφορες δράσεις, επετειακές αφίσες και πολλά άλλα, όπως διάφορα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν.
Ανατολική Θράκη, Βλάχικες φορεσιές, νυφικά παπούτσια, τοπικό γιλέκο, Μακρά Γέφυρα
Πρώτη στάση λοιπόν η βιτρίνα στους χώρους του συλλόγου όπου μπορείς να δεις και να θαυμάσεις:
– Ανδρική φορεσιά Ανατολικής Θράκης από το χωριό Γκιουλτζίκ (Περίσταση)
– Ανδρική φορεσιά από το Γενήκιοϊ Ανατολικής Θράκης
( Δωρεά της Μαρίας Ν. Παπία που ανήκε στον παππού της Αλέξανδρο Παμουκίδη- Αρχείο Φωτόπουλου Νίκου)
– Βλάχικη φορεσιά ηλικιωμένης (Δωρεά στον Μ.Π.Σ. «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από την οικογένεια Γιάννου στη μνήμη της γιαγιάς Κορνηλίας Γιάννου γεννηθείσα το 1917)
– Τοπικό ανδρικό μακρυμάνικο γιλέκο το οποίο ανήκε στον Πέτρο Πέικο (Δωρεά στον Μ.Π.Σ. «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από την κυρία Κουντουρά Σταυρούλα)
– Βλάχικη μαντήλα ( Δωρεά στον Μ.Π.Σ «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από την κυρία Λουκά Μαρίκα)
– Επίσημο Βλάχικο φόρεμα και τα νυφικά της παπούτσια που ανήκαν στη Σουλτάνα Μητρούλα (Δώρο από τις θυγατέρες της – Αρχείο Φωτόπουλου Νίκου)
– Τοπική γυναικεία φορεσιά γηγενών Αδένδρου (Το φόρεμα και η τζάκα (γιλέκο) ανήκε στη μητέρα της κυρίας Αμπαρόζη Μάγδας ενώ η φούστα και η ποδιά της στη μητέρα της Πιτηλιάνη Μαρία – Αρχείο Φωτόπουλου Νίκου)
– Γυναικεία φορεσιά από τα χωριά της Μακράς Γέφυρας (Δωρεά στον Μ.Π.Σ. «Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από την κυρία Ζωή Γκοντίνα, σύζυγος Β. Μάρτση και ανήκε στη γιαγιά της, το χωριό Λιλί Κωστί (σημερινό Σοφικό) Έβρου
Οι φορεσιές του Πολιτιστικού Συλλόγου Αδένδρου «η Πρόοδος»
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
– Ρουμλούκι (Άνδρες-γυναίκες)
– Φλώρινας (Ανταρτικό, γυναικείες-αυθεντικές), (Πρεσπών, ανδρικές και γυναικείς)
– Σερρών (Ανδρικές και γυναικείες)
– Ντόπιες-τοπικές (Ανδρικές και γυναικείες)
– Επισκοπής (Ανδρικές και γυναικείες)
ΘΡΑΚΗ
– Πετρωτά (Ανδρικές και γυναικείες)
– Μεταξάδων (Ανδρικές και γυναικείες)
– Μάριδων (Ανδρικές)
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ
– Μοναστήρι (Ανδρικές και γυναικείες)
– Μπογιαλίκι (Γυναικείες)
ΒΛΑΧΙΚΕΣ
(Ανδρικές και γυναικείες)
ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΙΚΕΣ
Ανδρικές και γυναικείες αυθεντικές
ΚΡΗΤΗ
Ανδρικές και γυναικείες
ΠΟΝΤΟΣ
Ανδρικές και γυναικείες
ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, ΠΑΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ
– Ανδρικές και γυναικείες
«Ζωντανός πυρήνας πολιτισμού και παράδοσης»
Με τον Γιάννη Καλαμπάκα, πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Αδένδρου «η Πρόοδος» δεν μιλήσαμε μόνο για τις φορεσιές, αλλά είχαμε και την ευκαιρία να συνομιλήσουμε για τον Σύλλογο, τους στόχους τους, τις δράσεις του, τα προβλήματα ,για τα «Αδενδριώτικα», τη θεατρική ομάδα.
Μιλήσαμε επίσης για την αξιοποίηση ενός προγράμματος Leader που έδωσε άλλη πνοή στη συλλογή του Συλλόγου, την έκανε πλουσιότερη.
Η περηφάνια και χαρά του Γιάννη Καλαμπάκα που προαναφέραμε.
– Πότε ιδρύθηκε και πόσα μέλη έχει σήμερα ο σύλλογος;
«Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αδένδρου «Η Πρόοδος» ιδρύθηκε το 1978 και από τότε αποτελεί έναν ζωντανό πυρήνα πολιτισμού και παράδοσης για την τοπική κοινωνία.
Σήμερα αριθμεί περίπου 120 ενεργά μέλη, τα οποία συμμετέχουν με αγάπη και μεράκι στις δράσεις και τις εκδηλώσεις του συλλόγου, συμβάλλοντας στη διατήρηση και την εξέλιξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
«Στόχος μας είναι να φέρνουμε κοντά ανθρώπους όλων των ηλικιών, ενισχύοντας τη συλλογικότητα, την κοινωνική συνοχή και την ενεργή συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα»
– Ποιοι είναι οι στόχοι του συλλόγου;
«Βασικός στόχος του συλλόγου είναι η διατήρηση, η ανάδειξη και η προώθηση των πολιτιστικών παραδόσεων του τόπου μας.
Μέσα από τη διάδοση των ηθών και των εθίμων, των παραδοσιακών χορών, της μουσικής και των τοπικών πολιτιστικών στοιχείων, επιδιώκουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορία και την ταυτότητα της περιοχής μας.
Παράλληλα, στόχος μας είναι να φέρνουμε κοντά ανθρώπους όλων των ηλικιών, ενισχύοντας τη συλλογικότητα, την κοινωνική συνοχή και την ενεργή συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα».
– Υπάρχει ενδιαφέρον από τον κόσμο να συμμετέχει και κυρίως από τους νέους;
«Υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από τις μικρότερες ηλικίες, καθώς τα παιδικά και εφηβικά τμήματα παρουσιάζουν μεγάλη συμμετοχή.
Ωστόσο, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο οι νέοι μετά την ηλικία των 16-17 ετών να απομακρύνονται από τέτοιες δραστηριότητες, κάτι που σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις αυξημένες σχολικές και εκπαιδευτικές υποχρεώσεις, όπως οι πανελλήνιες εξετάσεις.
Παρόλα αυτά, θεωρούμε πολύ σημαντικό τόσο οι οικογένειες να ενθαρρύνουν τα παιδιά να συμμετέχουν σε πολιτιστικές ομάδες, όσο και οι ίδιοι οι νέοι να επιστρέφουν στον σύλλογο όταν οι υποχρεώσεις τους το επιτρέπουν.
Η επαφή με τις παραδόσεις μας βοηθά να διατηρούμε την ταυτότητά μας και να μην ξεχνάμε την ιστορία και τις ρίζες μας».
– Εκτός από τους χορούς σε διάφορες εκδηλώσεις ποιες άλλες δράσεις πραγματοποιεί ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αδένδρου «η Πρόοδος»;
«Ο σύλλογος διοργανώνει κάθε χρόνο ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων με στόχο τη διατήρηση των παραδόσεων και την πολιτιστική δραστηριοποίηση της περιοχής.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα Κούλουμα κάθε Καθαρά Δευτέρα, καθώς και το ετήσιο σεμινάριο παραδοσιακών χορών, το οποίο προσελκύει συμμετέχοντες και από τις γύρω περιοχές.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι πολιτιστικές εκδηλώσεις ορόσημο του συλλόγου , τα «Αδενδριώτικα», που περιλαμβάνουν παραστάσεις παραδοσιακών χορών από τα τμήματα του συλλόγου και άλλων συλλόγων, μεγάλες μουσικές συναυλίες, τη βραδιά νέων με γνωστούς καλλιτέχνες, καθώς και αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες για παιδιά.
Παράλληλα, λειτουργεί θεατρική ομάδα που παρουσιάζει θεατρικές παραστάσεις, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου αναβιώνουν παραδοσιακά έθιμα όπως οι Λαζαρίνες, ο Ντούντουλος και τα Ρουγκατσάρια την περίοδο των Χριστουγέννων.
Επιπλέον, τα χορευτικά τμήματα συμμετέχουν σε εκδηλώσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό».
«Τα Αδενδριώτικα αποτελούν την κορυφαία πολιτιστική εκδήλωση του χωριού μας και έναν θεσμό που ενώνει την τοπική κοινωνία»
– Τι σημαίνουν για εσάς τα «Αδενδριώτικα»; Μιλάμε για εκδηλώσεις που συμμετέχουν μεγάλα ονόματα καλλιτεχνών, αλλά υπάρχει και μεγάλη συμμετοχή του κόσμου
«Τα «Αδενδριώτικα» αποτελούν την κορυφαία πολιτιστική εκδήλωση του χωριού μας και έναν θεσμό που ενώνει την τοπική κοινωνία. Για εμάς δεν είναι απλώς μια σειρά εκδηλώσεων, αλλά μια γιορτή πολιτισμού, παράδοσης και συλλογικότητας.
Η παρουσία καταξιωμένων καλλιτεχνών, σε συνδυασμό με τη μεγάλη συμμετοχή του κόσμου από όλη την Βόρεια Ελλάδα, αναδεικνύει τη δυναμική της εκδήλωσης και τη σημασία της για την περιοχή.
Παράλληλα, δίνεται η ευκαιρία στα χορευτικά τμήματα και στους νέους να εκφραστούν, να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και να έρθουν σε επαφή με τον πολιτισμό και τη μουσική».
«Χωρίς ενεργούς συλλόγους, πολλές παραδόσεις κινδυνεύουν να χαθούν με το πέρασμα του χρόνου»
– Επίσης, πόση αξία έχει να υπάρχουν ενεργοί και δραστήριοι σύλλογοι στα χωριά;
«Οι πολιτιστικοί σύλλογοι αποτελούν βασικό πυλώνα ζωής για τα χωριά.
Διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις, ενισχύουν τη συνοχή της τοπικής κοινωνίας και δημιουργούν ευκαιρίες δημιουργικής απασχόλησης για μικρούς και μεγάλους.
Παράλληλα, συμβάλλουν στην πολιτιστική ανάπτυξη, ενισχύουν την τοπική ταυτότητα και προσφέρουν στους νέους τη δυνατότητα να γνωρίσουν την ιστορία και τις ρίζες τους. Χωρίς ενεργούς συλλόγους, πολλές παραδόσεις κινδυνεύουν να χαθούν με το πέρασμα του χρόνου».
-Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ένας σύλλογος;
«Οι πολιτιστικοί σύλλογοι σήμερα αντιμετωπίζουν αρκετές δυσκολίες, με κυριότερες την εύρεση οικονομικών πόρων, τη διατήρηση της ενεργούς συμμετοχής των μελών και την προσέλκυση νέων ανθρώπων.
Επιπλέον, η οργάνωση εκδηλώσεων απαιτεί μεγάλο βαθμό εθελοντισμού και προσωπικής προσπάθειας.
Παρόλα αυτά, η αγάπη για την παράδοση και η διάθεση προσφοράς αποτελούν τη δύναμη που κρατά ζωντανή τη λειτουργία του συλλόγου».
«Ο σύλλογος κατάφερε να υλοποιήσει μια ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια, εμπλουτίζοντας τον εξοπλισμό του κυρίως με νέες παραδοσιακές φορεσιές»
– Πρόσφατα προχωρήσατε στην αξιοποίηση ενός προγράμματος Leader.
Εμπλουτίσατε τον σύλλογο με νέες φορεσιές και όχι μόνο. Θα ήθελα να μας μιλήσετε για αυτή την προσπάθεια που έγινε
«Μέσα από το πρόγραμμα Leader, ο σύλλογος κατάφερε να υλοποιήσει μια ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια, εμπλουτίζοντας τον εξοπλισμό του κυρίως με νέες παραδοσιακές φορεσιές.
Η υλοποίηση αυτού του έργου έγινε σε συνεργασία με τον Δήμο Χαλκηδόνας και τον δήμαρχο κ. Αναγνωστόπουλο, τους οποίους ευχαριστούμε θερμά για τη στήριξη.
Η διαδικασία δεν ήταν εύκολη, καθώς απαιτούσε σωστό σχεδιασμό, οργάνωση και συντονισμό.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα ενισχύει σημαντικά τη δυναμική του συλλόγου και συμβάλλει στη διατήρηση της αυθεντικότητας των παραδοσιακών εμφανίσεων».
– Υπάρχει και η θεατρική ομάδα στο Άδενδρο, η οποία πρόσφατα ανέβασε την παράσταση «Γκόλφω»
«Η θεατρική ομάδα του συλλόγου αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής μας δραστηριότητας. Φέτος παρουσιάσαμε την παράσταση «Γκόλφω», μέσα από μια ξεχωριστή διασκευή του γνωστού έργου.
Η φετινή χρονιά σηματοδότησε και τη νέα συνεργασία με τη σκηνοθέτιδα Βιβή Παπαδοπούλου, η οποία με το ταλέντο, τη δημιουργικότητα και την αγάπη της για το θέατρο έδωσε μια νέα πνοή στην ομάδα.
Η παράσταση αγκαλιάστηκε θερμά από το κοινό και αποτέλεσε μια πολύ όμορφη πολιτιστική εμπειρία για όλους».
